Update toezicht accountantsorganisaties: AFM agenda 2017 & Focus op Fraude

    Op 10 maart 2017 is de AFM Agenda 2017 gepubliceerd op de website van de AFM. Als één van de tien belangrijkste risico’s beschouwt de AFM ‘onvoldoende kwaliteit accountants’. Zij zal hier capaciteit aan toewijzen. Als belangrijke verklarende factor daarvoor ziet zij dat, ondanks de ingezette hervormingen, veel van de verkeerde prikkels in de accountantsbranche nog niet zijn weggenomen. Volgens de AFM is inzet van de sector alsmede van de AFM als externe toezichthouder nog steeds nodig om de kwaliteit van de wettelijke controles te verbeteren. Om dit risico te verkleinen zet de AFM in de eerste plaats wederom in op het stimuleren, motiveren en aanjagen van de noodzakelijke veranderingen in de sector, zodat deze structureel worden ingebed in de accountantsorganisaties. Het bestaande toezichtthema, dat erop is gericht dat accountantsorganisaties het publieke belang centraal stellen bij hun accountantscontroles, wordt daarom in 2017 voortgezet. Daarnaast zet de AFM in op toetsing van de kwaliteit van accountantscontroles. Na afronding van de tweede meting van de Big 4-kantoren, zal in 2017 de kwaliteit van accountantscontroles bij overige kantoren worden getoetst. Verder zal de AFM in 2017 de geschiktheid van beleidsbepalers gaan toetsen. Met betrekking tot de financiële verslaggeving zullen doorlopend toezicht en diverse themaonderzoeken (onder meer over de IFRS 9, IFRS 15 en IFRS 16) worden uitgevoerd. Tot slot wordt bij de Big 4-kantoren ook onderzoek gedaan naar prikkels bij het partnertraject en toetreding van nieuwe partners.

    Projecten en doorlopende activiteiten
    De concrete uitwerking van de AFM Agenda 2017 in projecten en doorlopende activiteiten blijkt uit de Activiteitenkalender toezicht 2017. Daarin hebben ook signalenbehandeling, incidentonderzoeken en integriteitsonderzoeken een prominente plaats.

    In 2017 worden onder meer volgende projecten uitgevoerd:

    • Onderzoek kwaliteit wettelijke controles Big 4-accountantsorganisaties;
    • Onderzoek implementatie en borging verbetermaatregelen en veranderplannen OOB-accountantsorganisaties;
    • Onderzoek kwaliteit wettelijke controle OOB-accountantsorganisaties;
    • Geschiktheidstoetsingen.

    In 2017 worden onder meer de volgende doorlopende activiteiten uitgevoerd.

    • Opvolging ‘rode’ niet OOB-kantoren;
    • Signalenbehandeling en incidentonderzoeken;
    • Integriteitsonderzoeken accountantsorganisaties.

     

    Rapport van de Werkgroep Focus op Fraude
    Begin 2017 is ook het rapport met aanbevelingen van de Werkgroep Focus op Fraude ‘Grip op integriteit; beheersing van frauderisico’s en publieke functie accountantscontrole’ aan de NBA gepubliceerd (zie persbericht 26 januari 2017). Dit rapport bevat aanbevelingen aan de NBA. Als rode draad in het rapport klinkt door dat accountants(organisaties) de met betrekking tot fraude toepasselijke regels zodanig toepassen dat zij hiermee (beter) recht doen aan hun rol ten aanzien van het maatschappelijk verkeer en de fundamentele beginselen waaraan elke accountant is gehouden. De NBA heeft aangekondigd om in dialoog met stakeholders en leden te bepalen welke acties er moeten worden genomen. Op 13 maart 2017 heeft een discussiebijeenkomst over dit onderwerp plaatsgevonden met als onderwerpen o.a. de aandacht die de accountant in de controleverklaring moet schenken aan frauderisico’s, de verantwoordelijkheid van opdrachtgevers, de acties die van samenstellende accountants, interne accountants en accountants in business mogen worden verwacht en de verantwoordelijkheid van organisaties waarvoor accountants werkzaam zijn. In 2017 is dan ook het onderwerp ‘Frauderisicofactoren’ een verplicht PE-onderwerp.

     

    Tips
    Het is niet denkbeeldig dat accountantsorganisaties te maken kunnen krijgen met toezicht van de AFM, bijvoorbeeld in de vorm van incident- en/of integriteitsonderzoeken. In Q4 2017 zullen de toetsingen van geschiktheid van beleidsbepalers van OOB-accountantsorganisaties worden gestart. Ook verwachten wij dat de (publieke) aandacht voor de wijze waarop accountants omgaan met fraudesignalen in 2017 niet zal afnemen. Negatieve uitkomsten van een toetsing of onderzoek en/of het niet juist adresseren van frauderisico’s kunnen een behoorlijke impact hebben. Daarbij geldt dat formele en informele maatregelen van de AFM antecedenten voor beleidsbepalers van accountantsorganisatie vormen. Onze tips zijn de volgende:

    1. Bereid u voor op de actuele thema’s in het toezicht van de AFM en ga na of deze een rol spelen binnen uw accountantsorganisatie. Indien van toepassing: bereid geschiktheidstoetsingen goed voor.
    2. Wees bij incidenten, inclusief fraudesignalen, goed op de hoogte van externe meldplichten (zoals melding ongebruikelijke transacties, fraudemelding en/of incidentmelding).
    3. Zorg voor een draaiboek over hoe te handelen bij een aangekondigd en onaangekondigd onderzoek van de toezichthouder.
    4. Tot slot volg een cursus Frauderisicofactoren en pas dit toe in de eigen praktijk.